Start u een onderneming in België of groeit uw bestaande activiteit? Dan komt vroeg of laat dezelfde vraag naar boven: blijf ik werken als eenmanszaak of richt ik een BV op? Beide vormen hebben voordelen en nadelen. De beste keuze hangt af van uw winst, risico’s, investeringen, sociale situatie en plannen voor de toekomst.
In deze gids vergelijken we de eenmanszaak en de besloten vennootschap (BV) vanuit het perspectief van een Belgische ondernemer.
Eenmanszaak of BV: het belangrijkste verschil
Bij een eenmanszaak bestaat juridisch geen afzonderlijke rechtspersoon tussen de ondernemer en zijn activiteit.
U oefent de activiteit in eigen naam uit.
Bij een BV wordt daarentegen een afzonderlijke rechtspersoon opgericht. De vennootschap bezit haar eigen vermogen, sluit overeenkomsten af, ontvangt inkomsten en heeft eigen rechten en verplichtingen.
Dat fundamentele verschil heeft gevolgen voor onder andere:
- aansprakelijkheid;
- belastingen;
- sociale bijdragen;
- administratie;
- boekhouding;
- financiering;
- investeringen;
- overdracht van de onderneming.
De goedkoopste oplossing is daarom niet noodzakelijk de beste oplossing op lange termijn.
Wat is een eenmanszaak?
De eenmanszaak is de eenvoudigste manier om als zelfstandige een onderneming te starten.
Er moet geen afzonderlijke vennootschap worden opgericht en er is geen notariële oprichtingsakte nodig zoals bij een BV.
Dat maakt de eenmanszaak bijzonder populair bij starters, consultants, freelancers, ambachtslieden en zelfstandigen die aanvankelijk een beperkte activiteit hebben.
Voordelen van een eenmanszaak
Een belangrijk voordeel is de eenvoud.
De oprichting is doorgaans goedkoper en sneller dan bij een vennootschap. Ook de administratieve en boekhoudkundige structuur kan eenvoudiger zijn.
Daarnaast kunt u de inkomsten uit uw activiteit rechtstreeks gebruiken. Er is geen afzonderlijke vennootschap waaruit eerst een bezoldiging of dividend moet worden uitgekeerd.
Nadelen van een eenmanszaak
Het belangrijkste aandachtspunt is de aansprakelijkheid.
Omdat er geen afzonderlijke rechtspersoon bestaat, is er in principe geen volledige scheiding tussen het beroepsvermogen en het privévermogen van de ondernemer.
Ook fiscaal kan een groeiende eenmanszaak minder aantrekkelijk worden.
De winst uit de zelfstandige activiteit wordt in principe belast binnen de personenbelasting. Naarmate het belastbare inkomen stijgt, kunnen hogere progressieve belastingtarieven van toepassing worden.
Wat is een BV?
Een besloten vennootschap (BV) is een vennootschap met rechtspersoonlijkheid.
De BV heeft een eigen vermogen dat juridisch gescheiden is van dat van haar aandeelhouders.
Sinds de hervorming van het Belgische vennootschapsrecht bestaat er voor een BV geen klassiek wettelijk minimumkapitaal meer.
De oprichters moeten wel een toereikend aanvangsvermogen voorzien in functie van de geplande activiteiten.
Voor de oprichting is bovendien een financieel plan nodig.
Voordelen van een BV
Beperkte aansprakelijkheid
Een van de belangrijkste redenen om voor een BV te kiezen, is de beperkte aansprakelijkheid.
In principe is het risico van een aandeelhouder beperkt tot zijn inbreng.
Die bescherming is echter niet absoluut.
Bestuurders en oprichters kunnen in bepaalde omstandigheden persoonlijk aansprakelijk worden gesteld, bijvoorbeeld bij bepaalde bestuursfouten of wanneer bij de oprichting een kennelijk ontoereikend aanvangsvermogen werd voorzien.
Eigen fiscale structuur
De winst van een BV wordt in principe belast in de vennootschapsbelasting.
Dat maakt andere financiële keuzes mogelijk dan bij een eenmanszaak.
Een bedrijfsleider kan bijvoorbeeld onder bepaalde voorwaarden werken met een combinatie van:
- bezoldiging;
- voordelen;
- terugbetaling van kosten eigen aan de vennootschap;
- pensioenopbouw;
- dividenden.
De optimale combinatie is afhankelijk van de concrete situatie.
Interessanter voor groei
Een BV kan ook voordelen bieden wanneer u investeerders wilt aantrekken, meerdere aandeelhouders hebt of de onderneming later wilt overdragen.
De aandelen van een vennootschap kunnen onder bepaalde voorwaarden worden overgedragen zonder dat alle afzonderlijke activa van de onderneming moeten worden verkocht.
Nadelen van een BV
Een BV brengt ook bijkomende kosten en verplichtingen met zich mee.
Denk onder meer aan:
- notariskosten bij de oprichting;
- een financieel plan;
- uitgebreidere boekhouding;
- jaarrekening;
- administratieve verplichtingen;
- mogelijke bijkomende kosten voor boekhouding en advies.
Voor een zelfstandige met een beperkte omzet of winst kunnen deze vaste kosten relatief zwaar doorwegen.
Daarom is een BV niet automatisch voordeliger.
Belastingen: eenmanszaak versus BV
Dit is vaak de belangrijkste reden waarom ondernemers overwegen om van een eenmanszaak naar een BV over te stappen.
Maar de vergelijking is complexer dan simpelweg het hoogste tarief in de personenbelasting vergelijken met het tarief van de vennootschapsbelasting.
Belastingen bij een eenmanszaak
De netto belastbare beroepsinkomsten van een eenmanszaak komen in principe terecht in de personenbelasting.
Daar gelden progressieve belastingtarieven.
Hoe hoger het belastbare inkomen, hoe groter het gedeelte dat in hogere belastingschijven terecht kan komen.
Daarbovenop moet rekening worden gehouden met sociale bijdragen en de concrete fiscale situatie van de ondernemer.
Belastingen bij een BV
Een BV betaalt vennootschapsbelasting over haar belastbare winst.
Onder bepaalde voorwaarden kunnen kleine vennootschappen voor een eerste gedeelte van hun belastbare winst in aanmerking komen voor een verlaagd tarief.
Maar daarmee stopt de berekening niet.
Het geld van de vennootschap is namelijk niet automatisch het privégeld van de bedrijfsleider.
Wanneer u geld uit de vennootschap naar uw privévermogen wilt overbrengen, kunnen bijkomende belastingen en/of sociale bijdragen ontstaan, afhankelijk van de gekozen methode.
Een vergelijking moet daarom altijd gebeuren op basis van de totale belastingdruk en nettobezoldiging.
Sociale bijdragen
Ook sociale bijdragen spelen een belangrijke rol.
Een zelfstandige in hoofdberoep betaalt sociale bijdragen op zijn beroepsinkomen volgens de toepasselijke regels en grenzen.
Een bedrijfsleider van een BV heeft eveneens een sociaal statuut als zelfstandige wanneer hij onder het toepasselijke regime valt.
Een BV elimineert sociale bijdragen dus niet automatisch.
Daarom moet u bij een vergelijking tussen beide structuren zowel de belastingen als de sociale bijdragen meenemen.
Hoeveel winst moet u maken voordat een BV interessant wordt?
Er bestaat geen universeel winstbedrag vanaf wanneer een BV automatisch voordeliger wordt.
Een vaak gemaakte fout is bijvoorbeeld stellen:
“Vanaf €50.000 winst moet u een BV oprichten.”
Zo’n algemene regel is te eenvoudig.
Twee ondernemers met exact dezelfde winst kunnen toch tot een andere optimale keuze komen.
Dat komt doordat onder meer deze factoren verschillen:
- hoeveel privé-inkomen de ondernemer nodig heeft;
- gezinssituatie;
- andere beroepsinkomsten;
- investeringen;
- beroepskosten;
- sociale bijdragen;
- financiële reserves;
- toekomstige groei;
- pensioenstrategie;
- dividendenbeleid.
Een BV wordt vooral interessanter wanneer u niet de volledige winst onmiddellijk privé nodig hebt.
Wanneer een gedeelte van de winst in de vennootschap kan blijven voor toekomstige investeringen of reserves, ontstaat meer ruimte voor financiële en fiscale planning.
Voorbeeld: €40.000 winst
Stel dat een zelfstandige jaarlijks ongeveer €40.000 winst maakt.
Wanneer vrijwel het volledige bedrag nodig is om de privé-uitgaven van de ondernemer te financieren, kan de eenvoud van een eenmanszaak aantrekkelijk blijven.
Een BV zou bijkomende vaste kosten veroorzaken, terwijl er weinig winst in de onderneming kan worden behouden.
Dat betekent niet dat een BV bij €40.000 nooit interessant kan zijn. Het ondernemingsrisico of andere omstandigheden kunnen toch voor een vennootschap pleiten.
Voorbeeld: €100.000 winst
Stel nu dat een onderneming jaarlijks €100.000 winst genereert en de ondernemer slechts een gedeelte daarvan nodig heeft voor privé-uitgaven.
Dan ontstaat een andere situatie.
Een gedeelte van de winst kan mogelijk binnen de vennootschap blijven om bijvoorbeeld:
- nieuwe investeringen te financieren;
- een liquiditeitsbuffer op te bouwen;
- toekomstige groei te financieren;
- personeel aan te werven;
- pensioenopbouw te organiseren.
In zo’n situatie verdient een BV zeker een grondige analyse.
Maar ook hier betekent €100.000 winst niet automatisch dat een BV altijd de beste keuze is.
Aansprakelijkheid en ondernemingsrisico
Fiscaliteit mag nooit het enige criterium zijn.
Stel dat twee zelfstandigen allebei €60.000 per jaar verdienen.
De eerste werkt als consultant vanuit huis en heeft weinig schulden of contractuele risico’s.
De tweede heeft personeel, voorraad, professionele kredieten en grote contracten met klanten.
Hoewel hun inkomen vergelijkbaar is, verschilt hun ondernemingsrisico aanzienlijk.
Voor de tweede ondernemer kan de juridische structuur daarom veel belangrijker zijn.
Financiering en kredieten
Ook financiering kan een rol spelen.
Een bank kijkt niet alleen naar de juridische vorm van de onderneming, maar onder andere naar:
- cashflow;
- terugbetalingscapaciteit;
- eigen middelen;
- historiek;
- winstgevendheid;
- schulden;
- kwaliteit van het project.
Een BV biedt dus niet automatisch gemakkelijker toegang tot krediet.
Bij jonge vennootschappen kan een bank bovendien persoonlijke waarborgen van de ondernemer vragen.
Gebruik de leencapaciteitscalculator voor kmo’s op KMOHulp.be om een eerste indicatie van de financiële draagkracht van uw onderneming te krijgen.
Een BV en investeringen
Wanneer een onderneming belangrijke investeringen plant, kan de keuze van de juridische structuur extra relevant worden.
Denk bijvoorbeeld aan:
- machines;
- voertuigen;
- vastgoed;
- IT-infrastructuur;
- personeel;
- voorraad;
- overnames.
De financiering en fiscale behandeling van dergelijke investeringen kunnen verschillen volgens de situatie.
Controleer daarnaast of uw onderneming voor bepaalde investeringen recht kan hebben op een investeringsaftrek, premie of andere steunmaatregel.
Administratie en boekhouding
Een eenmanszaak is doorgaans administratief eenvoudiger.
Een BV vereist een meer formele werking.
Denk onder meer aan:
- vennootschapsrechtelijke verplichtingen;
- jaarrekening;
- beslissingen van aandeelhouders;
- boekhoudkundige verplichtingen;
- fiscale aangifte van de vennootschap;
- correcte verwerking van bezoldigingen en dividenden.
Die administratie heeft een kostprijs.
Een ondernemer moet daarom niet alleen kijken naar mogelijke belastingbesparingen, maar ook naar de totale jaarlijkse kost van de structuur.
Wat als u later wilt verkopen?
Voor ondernemers die een bedrijf met verkoopwaarde willen opbouwen, kan een vennootschap voordelen bieden.
Een BV heeft aandelen die onder bepaalde voorwaarden kunnen worden overgedragen.
Dat kan een toekomstige overdracht structureren.
Bij een eenmanszaak is de onderneming juridisch sterker verbonden met de ondernemer zelf en moet een overdracht anders worden georganiseerd.
Wie vanaf het begin een onderneming wil bouwen met de bedoeling ze later te verkopen, doet er daarom goed aan de juridische structuur tijdig te bekijken.
Wanneer is een eenmanszaak vaak interessant?
Een eenmanszaak kan vooral interessant zijn wanneer:
- u net begint;
- de financiële risico’s beperkt zijn;
- uw verwachte winst nog relatief beperkt is;
- u vrijwel alle inkomsten privé nodig hebt;
- u de administratie eenvoudig wilt houden;
- u eerst wilt testen of uw activiteit levensvatbaar is.
Voor veel starters is een eenmanszaak daarom een logische eerste structuur.
Wanneer verdient een BV extra aandacht?
Een BV kan relevanter worden wanneer:
- de winst structureel stijgt;
- u een deel van de winst in de onderneming kunt laten;
- het ondernemingsrisico groter wordt;
- u belangrijke investeringen plant;
- er meerdere aandeelhouders zijn;
- u personeel aanwerft;
- u de onderneming later wilt overdragen;
- u een financiële structuur op langere termijn wilt uitbouwen.
Het gaat dus niet om één magisch winstbedrag, maar om het totale ondernemingsprofiel.
Van eenmanszaak naar BV overstappen
U hoeft niet noodzakelijk vanaf dag één een BV op te richten.
Veel ondernemers beginnen met een eenmanszaak en stappen later over naar een vennootschap wanneer hun activiteit groeit.
Zo’n overstap moet wel goed worden voorbereid.
Activa, contracten, klantenrelaties, schulden en andere onderdelen van de activiteit moeten mogelijk worden overgedragen of aangepast.
Ook fiscale gevolgen kunnen een rol spelen.
Laat een dergelijke overgang daarom vooraf analyseren.
Gebruik de calculator “Eenmanszaak of BV?”
Omdat iedere situatie anders is, heeft KMOHulp.be een calculator waarmee u beide scenario’s kunt vergelijken.
U kunt onder andere rekening houden met:
- beroepsinkomen;
- beroepskosten;
- sociale bijdragen;
- vennootschapskosten;
- bezoldiging van de bedrijfsleider;
- belastingen.
De calculator geeft een indicatieve simulatie en vervangt geen individuele fiscale analyse.
Maar hij helpt u wel om de financiële gevolgen van beide mogelijkheden beter te begrijpen voordat u met uw accountant of adviseur overlegt.
Vergeet steunmaatregelen niet
De juridische vorm kan ook relevant zijn voor bepaalde subsidies, premies en financieringsprogramma’s.
Sommige steunmaatregelen zijn toegankelijk voor zelfstandigen, andere richten zich specifiek op ondernemingen die aan bepaalde voorwaarden voldoen.
De regels verschillen bovendien volgens het gewest.
Op KMOHulp.be kunt u zoeken naar steunmaatregelen voor ondernemingen in:
- Vlaanderen;
- Brussel;
- Wallonië.
Controleer altijd de officiële voorwaarden voordat u een aanvraag indient.
Checklist: eenmanszaak of BV?
Beantwoord minstens deze vragen voordat u beslist:
- Hoeveel winst verwacht ik de komende drie jaar?
- Hoeveel geld heb ik jaarlijks privé nodig?
- Kan een gedeelte van de winst in de onderneming blijven?
- Hoe groot zijn mijn financiële en juridische risico’s?
- Plan ik belangrijke investeringen?
- Wil ik personeel aanwerven?
- Heb ik externe financiering nodig?
- Wil ik later andere aandeelhouders toelaten?
- Wil ik de onderneming uiteindelijk verkopen?
- Hoeveel bedragen de jaarlijkse administratieve kosten van een BV?
- Wat is de totale belastingdruk in beide scenario’s?
- Welke sociale bijdragen betaal ik?
- Welke steunmaatregelen zijn voor mijn project beschikbaar?
Pas wanneer u deze elementen samen bekijkt, ontstaat een zinvolle vergelijking.
Conclusie: eenmanszaak of BV?
Voor een startende ondernemer met een beperkte activiteit kan een eenmanszaak een eenvoudige en kostenefficiënte oplossing zijn.
Wanneer de winst stijgt, risico’s groter worden, investeringen toenemen of een deel van de winst binnen de onderneming kan blijven, kan een BV steeds interessanter worden.
Maar er bestaat geen universele omzet- of winstgrens die voor iedere ondernemer geldt.
De juiste vraag is daarom niet:
“Vanaf hoeveel winst moet ik een BV oprichten?”
maar:
“Welke structuur past het best bij mijn inkomen, risico’s, privébehoeften en plannen voor de komende jaren?”
Gebruik de Eenmanszaak of BV?-calculator van KMOHulp.be om een eerste vergelijking te maken en bespreek belangrijke beslissingen vervolgens met uw accountant of belastingadviseur.
Bereken. Vergelijk. Beslis.
KMOHulp.be helpt Belgische ondernemers om hun beslissingen beter voor te bereiden.
Belangrijk
Deze gids bevat algemene informatie en vormt geen individueel fiscaal, juridisch, sociaal of financieel advies. De toepasselijke regels en tarieven kunnen wijzigen en het resultaat hangt af van uw persoonlijke en professionele situatie. Controleer actuele informatie bij de bevoegde officiële instanties en laat belangrijke structuurkeuzes waar nodig beoordelen door een accountant, belastingadviseur, notaris of andere bevoegde professioneel.